Κανένας δεν έχει δικαίωμα να σε προσβάλει, να σε ταπεινώνει, να σε απειλεί, να σε κάνει να φοβάσαι, να σε υποχρεώνει να κάνεις πράγματα που δεν θέλεις, να σε χτυπάει ή γενικά να σε κάνει να υποφέρεις.
Να θυμάσαι ότι η ασφάλεια και η προστασία σου στο σχολείο είναι το πιο βασικό δικαίωμά σου.
Αν σε εκφοβίζουν στο σχολείο, μην νομίζεις ότι έκανες κάτι εσύ για να το προκαλέσεις. Δεν είναι δικό σου λάθος! Μην κατηγορείς τον εαυτό σου για αυτό που σου συμβαίνει.
Όταν σε εκφοβίζουν, προσπάθησε όσο μπορείς να μη δείξεις την αναστάτωση και το άγχος που νιώθεις. Σε εκφοβίζουν γιατί θέλουν να σε δουν να πληγώνεσαι και να φοβάσαι, έτσι ικανοποιούνται. Κράτα όσο μπορείς την ψυχραιμία σου και συμπεριφέρσου με αυτοπεποίθηση:
    α) Είτε λέγοντας σε εκείνους/ες που σε εκφοβίζουν ότι δεν σου αρέσει καθόλου αυτά που σου λένε ή σου κάνουν. Φύγε και ανάφερε το γεγονός αμέσως σε κάποιον/α εκπαιδευτικό.
    β) Είτε αγνοώντας εκείνον/η που εκφοβίζει, καθώς αυτός/ή θέλει να αντιδράσεις. Άμα δεν αντιδράσεις, μπορεί να πάψει να βρίσκει ενδιαφέρον και να σταματήσει.
Σε κάθε περίπτωση, μην αντιδράσεις με βία και μην αντεπιτεθείς για να σταματήσεις τον εκφοβισμό. Αυτό μπορεί να χειροτερεύσει τη κατάσταση.
Εάν νιώθεις αναστάτωση και άγχος μην μένεις μόνος/η, φρόντισε να είσαι με συμμαθητές και συμμαθήτριες, οι οποίοι/ες σου συμπεριφέρονται καλά, τους/τις εμπιστεύεσαι και μπορούν να σε υποστηρίξουν.
Ο εκφοβισμός μπορεί να σε κάνει να νιώθεις στενοχώρια και ότι δεν αξίζεις. Αυτό, όμως, δεν είναι αλήθεια. Να είσαι περήφανος/η για τον εαυτό σου. Να σκέφτεσαι τα πράγματα που σε κάνουν μοναδικό/ή και ξεχωριστό/ή. Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι ίδιοι, όλοι είναι μεταξύ τους διαφορετικοί και όλοι αξίζουν να αντιμετωπίζονται με σεβασμό και καλοσύνη.
Μην ανέχεσαι να συνεχίζουν να σε εκφοβίζουν με την ελπίδα ότι θα σταματήσουν. Συνήθως, αυτή η κατάσταση μπορεί να χειροτερέψει.
Μίλα, μη φοβάσαι. Μην το κρατάς μυστικό. Μη συνεχίζεις να υποφέρεις στη σιωπή. Μην αφήνεις αυτό το πρόβλημα που αντιμετωπίζεις να συνεχιστεί.
Είναι σημαντικό να μιλήσεις αμέσως και να ζητήσεις βοήθεια από τους/τις ενήλικες που εμπιστεύεσαι: γονείς, εκπαιδευτικούς κ.ά. Μπορούν να σε υποστηρίξουν, να σε προστατεύσουν και να βοηθήσουν ώστε να σταματήσει ο εκφοβισμός.
Μπορείς, επίσης, να αναφέρεις ότι σε εκφοβίζουν και στην ηλεκτρονική πλατφόρμα (stop-bullying.gov.gr/incident/) αναφοράς περιστατικού… Το μήνυμα σου θα παραληφθεί αμέσως από τους/τις υπεύθυνους/ες του σχολείου. Θα κάνουν ό,τι χρειάζεται για να αντιμετωπισθεί ο εκφοβισμός και να νιώθεις καλά και ασφαλής.

Το πρώτο βήμα για να κρατήσετε το παιδί σας ασφαλές, είτε αυτοπροσώπως είτε στο διαδίκτυο, είναι να βεβαιωθείτε ότι γνωρίζει το θέμα.

1. Εκπαιδεύστε τα παιδιά σας σχετικά με τον εκφοβισμό
Μόλις μάθουν τι είναι ο εκφοβισμός, τα παιδιά σας θα είναι σε θέση να τον εντοπίσουν πιο εύκολα, είτε συμβαίνει σε αυτά είτε σε κάποιον άλλον.

2. Μιλήστε ανοιχτά και συχνά στα παιδιά σας
Όσο περισσότερο μιλάτε στα παιδιά σας για τον εκφοβισμό, τόσο πιο άνετα θα σας το λένε αν το δουν ή το βιώσουν. Ελέγχετε καθημερινά τα παιδιά σας και ρωτήστε για την ώρα τους στο σχολείο και τις δραστηριότητές τους στο διαδίκτυο, ρωτώντας όχι μόνο για τα μαθήματα και τις δραστηριότητές τους, αλλά και για τα συναισθήματά τους.

3. Βοηθήστε το παιδί σας να αποτελέσει θετικό πρότυπο
Υπάρχουν τρία μέρη στον εκφοβισμό: το θύμα, ο θύτης και ο θεατής. Ακόμη και αν τα παιδιά δεν είναι θύματα εκφοβισμού, μπορούν να αποτρέψουν τον εκφοβισμό με το να είναι συμπεριληπτικά, με σεβασμό και ευγένεια προς τους συνομηλίκους τους. Αν γίνουν μάρτυρες εκφοβισμού, μπορούν να υπερασπιστούν το θύμα, να προσφέρουν υποστήριξη ή/και να αμφισβητήσουν τις εκφοβιστικές συμπεριφορές.

4. Βοηθήστε να οικοδομήσετε την αυτοπεποίθηση του παιδιού σας
Ενθαρρύνετε το παιδί σας να εγγραφεί σε μαθήματα ή να συμμετάσχει σε δραστηριότητες που του αρέσουν στην κοινότητά σας. Αυτό θα βοηθήσει επίσης στην οικοδόμηση αυτοπεποίθησης καθώς και σε μια ομάδα φίλων με κοινά ενδιαφέροντα.

5. Να είστε παράδειγμα προς μίμηση
Δείξτε στο παιδί σας πώς να φέρεται στα άλλα παιδιά και στους ενήλικες με ευγένεια και σεβασμό, κάνοντας το ίδιο στους ανθρώπους γύρω σας, συμπεριλαμβανομένου του να μιλάτε όταν οι άλλοι κακοποιούνται. Τα παιδιά βλέπουν τους γονείς τους ως παραδείγματα για το πώς πρέπει να συμπεριφέρονται, συμπεριλαμβανομένου του τι πρέπει να δημοσιεύουν στο διαδίκτυο.

6. Να είστε μέρος της διαδικτυακής τους εμπειρίας
Εξοικειωθείτε με τις πλατφόρμες που χρησιμοποιεί το παιδί σας, εξηγήστε στο παιδί σας πώς συνδέονται ο διαδικτυακός και ο μη διαδικτυακός κόσμος και προειδοποιήστε το για τους διάφορους κινδύνους που θα αντιμετωπίσει στο διαδίκτυο.

Ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα συμπτώματα ή συμπεριφορές ίσως υποδεικνύουν ότι το παιδί σας έχει πέσει θύμα εκφοβισμού:
Οι συνέπειες του εκφοβισμού είναι πολλές, σοβαρές και καθοριστικές για την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη και εξέλιξη των παιδιών και των εφήβων. Ο εκφοβισμός αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση σοβαρών προβλημάτων ψυχικής υγείας στο παρόν και το μέλλον των εμπλεκομένων παιδιών και εφήβων.

Α. Επιπτώσεις σε παιδιά και εφήβους που εκφοβίζονται:
    * Χαμηλή αυτοεκτίμηση.
    * Δυσκολία στη σύναψη φιλικών σχέσεων.
    * Μειωμένη συγκέντρωση, διάσπαση προσοχής.
    * Μείωση σχολικής επίδοσης, σχολική αποτυχία.
    * Αρνητική στάση προς το σχολείο και σχολική άρνηση, αύξηση απουσιών, εγκατάλειψη σχολείου.
    * Ψυχοσωματικά προβλήματα (π.χ. πονοκέφαλοι, διαταραχές ύπνου, διαταραχές διατροφής κ.ά.).
    * Ενδείξεις ψυχοσωματικών δυσκολιών (π.χ. συχνοί εφιάλτες, άγχος, θλίψη, εκρήξεις θυμού κ.ά.).
    * Σκέψεις να βλάψει τον εαυτό του, αυτοτραυματισμοί, απόπειρες αυτοκτονίας.

Β. Επιπτώσεις σε παιδιά και εφήβους που εκφοβίζουν
Έχουν αυξημένες πιθανότητες:
    * Στιγματισμού.
    * Εκδήλωσης άλλων βίαιων, παραβατικών και αντικοινωνικών συμπεριφορών.
    * Ανάπτυξης προβλημάτων στη σύναψη και τη διατήρηση διαπροσωπικών σχέσεων.
    * Ανάπτυξης προβλημάτων ψυχικής υγείας, όπως άγχους, κατάθλιψης κ.ά.
    * Ελλειμματικής σχολικής φοίτησης έως και διακοπής της.
    * Εθισμού σε ουσίες (αλκοόλ κ.λπ.) και παραβατικής συμπεριφοράς (εμπλοκή με τον νόμο).

Γ. Επιπτώσεις στους/τις αμέτοχους/χες παρατηρητές.
Έχουν αυξημένες πιθανότητες:
    * Να αναπτύξουν άγχος, φόβο, αίσθημα ανασφάλειας.
    * Να νιώθουν ενοχές γιατί δεν βοήθησαν τον/την συμμαθητή/τρια που υπέστη εκφοβισμό.
    * Να αναπτύξουν προβλήματα στις σχέσεις τους με συνομηλίκους.
    * Να αισθάνονται αδύναμοι/ες να παρέμβουν και, επιπλέον, να συνηθίζουν την αδιάφορη στάση, θεωρώντας την αποδεκτή.
    * Να παρουσιάσουν μείωση της σχολικής τους επίδοσης.
    * Να παρουσιάσουν εκ των υστέρων ψυχοσυναισθηματικές δυσκολίες (π.χ. επιθετική συμπεριφορά), εξαιτίας της παρακολούθησης περιστατικού/ών εκφοβισμού.

Ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα συμπτώματα ή συμπεριφορές ίσως υποδεικνύουν ότι το παιδί σας έχει πέσει θύμα εκφοβισμού:
    * Φοβάται να περπατήσει μόνο του στο σχολείο, σας παρακαλεί να το συνοδεύσετε στο σχολείο, αλλάζει διαδρομή προς/από το σχολείο, καθυστερεί στην πρωινή προσέλευσή του στο σχολείο κ.ά.
    * Αποφεύγει ή αρνείται να πάει στο σχολείο, προφασίζεται ότι είναι άρρωστο, κάνει αδικαιολόγητες απουσίες («κοπάνες»), είναι απρόθυμο να συμμετέχει ακόμη και σε σχολικές γιορτές ή εκδρομές.
    * Συχνά, παραπονιέται για πονοκεφάλους, κοιλόπονο ή άλλες σωματικές ενοχλήσεις.
    * Δείχνει ανήσυχο, χάνει την αυτοπεποίθησή του.
    * Παρουσιάζει μείωση της σχολικής του επίδοσης (βαθμολογίας), δεν δείχνει ή έχει χάσει το ενδιαφέρον του για τη σχολική μελέτη, έχει προβλήματα συγκέντρωσης.
    * Δείχνει αποτραβηγμένο, απομονωμένο ή/και επιφυλακτικό με τους/τις άλλους/ες.
    * Έχει λίγους/ες ή καθόλου φίλους/ες.
    * Παρουσιάζει ανεξήγητη αλλαγή είτε στη διάθεση του (άγχος, θλίψη, ευερεθιστότητα, θυμός) είτε στη συμπεριφορά του (επιθετικότητα, απόσυρση, απομόνωση), η οποία είναι ιδιαίτερα εμφανής πριν από την επιστροφή του στο σχολείο μετά τα Σαββατοκύριακα ή μετά από μεγαλύτερες σχολικές διακοπές.     * Γίνεται ανεξήγητα επιθετικό στο σπίτι, κάνει φασαρίες, ενεργεί με εκφοβιστικό τρόπο προς τους άλλους (π.χ. επιτίθεται στα αδέλφια του).
    * Παρουσιάζει δυσκολία στον ύπνο ή συχνούς εφιάλτες.
    * Παρουσιάζει μεταβολή στις διατροφικές συνήθειες: τρώει λιγότερο ή περισσότερο από ό,τι πριν.
    * Παρουσιάζει αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές, όπως το να αυτοτραυματίζεται ή να μιλά για αυτοκτονία.
    * Αρχίζει να τραυλίζει, ή να βρέχει το κρεβάτι του (νυχτερινή ενούρηση).
    * Τρομάζει όταν λαμβάνει μήνυμα στο κινητό.
    * Επιστρέφει στο σπίτι είτε πεινασμένο δηλώνοντας ότι έχασε το κολατσιό του είτε με σχισμένα ρούχα, κατεστραμμένα βιβλία ή τετράδια είτε του λείπουν προσωπικά αντικείμενα.
    * Ζητά ή κλέβει χρήματα (για να τα δώσει σε εκείνον/η που το εκφοβίζει) ή κάνει συχνή αναφορά για κλοπή των χρημάτων του.
    * Παρουσιάζει μελανιές, εκδορές, γρατζουνιές ή κοψίματα στο σώμα του και δίνει απίθανες εξηγήσεις γι’ αυτά.
    * Είναι απρόθυμο ή/και αρνείται να συζητήσει για αυτά που το απασχολούν.

Ο εκφοβισμός εκτός από εκείνους/ες που τον ασκούν και από αυτούς/ές που τον δέχονται, αφορά και όλους/ες που παρευρίσκονται και παρατηρούν όσα εξελίσσονται ή γνωρίζουν για την ύπαρξή του. Πρόκειται για ένα φαινόμενο στο οποίο συμμετέχουν πολλοί/ές, με διαφορετικό ρόλο ο/η καθένας/μία.
   * εκείνων που εκφοβίζουν
   * εκείνων που εκφοβίζονται
   * των υπερασπιστών/τριών του/της μαθητή/τριας που εκφοβίζεται
   * των αμέτοχων παρατηρητών/τριών, είτε παριστάμενων είτε εικονικών (διαδικτυακών)
   * των βοηθών/συνεργών εκείνων που εκφοβίζουν
   * των ενισχυτών/τριών εκείνων που εκφοβίζουν
   * εκείνων που εκφοβίζονται, αλλά και εκφοβίζουν (διπλός ρόλος).

Στον κυβερνοχώρο, αντίστοιχα, ο παρατηρητής μπορεί να πάρει τον ρόλο
   * αυτού που βοηθάει το παιδί που εκφοβίζει
   * του παθητικού παρατηρητή
   * του υποστηρικτή, υπέρ του παιδιού που εκφοβίζεται.

Ο ρόλος των μαθητών/τριών παρατηρητών θεωρείται πολύ σημαντικός στην πρόληψη και την αντιμετώπιση του εκφοβισμού. Ορισμένα παιδιά παραμένουν αμέτοχοι παρατηρητές θεωρώντας, ενδεχομένως, ότι με αυτή τη στάση τους μειώνουν τη σημασία του γεγονότος, αλλά έτσι τελικά δίνουν λανθασμένα το μήνυμα ότι αυτό που συμβαίνει είναι αποδεκτό. Σε πολλές περιπτώσεις είναι πιθανόν τα παιδιά να μην παρέμβουν, είτε επειδή θεωρούν τον εαυτό τους αδύναμο είτε επειδή φοβούνται ότι μπορεί να θυματοποιηθούν τα ίδια.